Uygun projelerde numune parçadan kalıp üretimi yapılabilir. Bir numune parça, yeni bir kalıp tasarlanması sırasında referans olarak kullanılabilir ve parçanın geometrisi, formu, delik ve kesim bölgeleri gibi özellikleri hakkında önemli bilgiler sağlayabilir. Ancak numuneden kalıp üretimi, parçanın fiziksel ölçülerinin doğrudan kopyalanarak kalıp imal edilmesi anlamına gelmez.
Ayrıca kalıp tasarımında parçanın geometrisinin yanında malzeme türü, sac kalınlığı ve kullanılacak pres yöntemide değerlendirilmelidir. Buradaki amaç mevcut parçayı körü körüne kopyalamak değil, parçanın üretim gereksinimlerini mühendislik açısından tanımlayarak uygun kalıp üretimi ve imalat yöntemini geliştirmektir.
Genellikle tek başına yeterli değildir. Numune parça, parçadan kalıp üretimi için önemli bir başlangıç verisi sağlayabilir ancak üretime uygun bir kalıp tasarlamak için ilave teknik bilgiye ihtiyaç duyulabilir. Burada numune üzerinden parçanın genel geometrisi, form özellikleri ve yüzey geometrileri gibi detayları incelenebilir. Özellikle teknik resmi veya CAD modeli var olmayan eski bir parçanın yeniden üretime alınması söz konusu olduğunda mevcut parça değerli bir referans olabilir.
Bununla birlikte fiziksel numune parçanın bütün üretim gereksinimlerini her zaman doğru şekilde göstermez. Örneğin bir ölçünün ne kadar hassas olması gerektiği, hangi yüzeylerin montaj açısından kritik olduğu veya hangi toleransların kabul edilebilir olduğu sadece parçaya bakılarak kesin şekilde belirlenemeyebilir. Bu nedenle numune parça kalıpların çalışmasının kapsamı belirlenirken mevcut teknik dokümanlar, üretim bilgileri ve kullanım koşullarıda mümkün olduğunca sürece dahil edilmelidir.
Numune parçadan kalıp üretimi sürecinin ilk aşamalarında farklı ölçüm ve inceleme yöntemi seçeneklerinden yararlanılabilir. Parçanın yapısına ve ihtiyaç duyulan hassasiyete göre klasik ölçüm yöntemleri veya daha gelişmiş dijital ölçüm sistemleri kullanılabilir.
Klasik Ölçüm ve Kritik Ölçülerin Belirlenmesi
Parçanın uzunluk, genişlik, çap, delik konumu, açı ve benzeri geometrik özellikleri uygun ölçüm ekipmanlarıyla kontrol edilebilir. Özellikle kalıp tasarımını doğrudan etkileyebilecek kritik ölçülerin belirlenmesi son derece önemlidir. Burada amaç, parçadaki bütün ölçüleri aynı önem seviyesinde değerlendirmek değil, üretim ve montaj açısından kritik olan ölçüleri ayırt etmektedir.
Geometrik Özelliklerin İncelenmesi
Numunenin büküm bölgeleri, kesitleri, radyüsleri, delikleri, flanşları ve şekillendirilmiş yüzeyi incelenebilir. Böylece sac metal parça kalıp tasarımı için gerekli geometrik altyapının doğru şekilde oluşturulmasına katkı sağlanabilir.
3D Tarama ve 3 Boyutlu Ölçüm
Karmaşık yüzeylere sahip parçalar için 3D tarama ve 3 boyutlu ölçüm yöntemleri rahatlıkla kullanılabilir. Tarama sonucunda elde edilen dijital veri, parçanın yüzey geometrisinin doğru şekilde incelenmesine ve uygun durumlarda CAD modelinin oluşturulmasına veya mevcut CAD verisinin kontrol edilmesine yardımcı olabilir.
Numune parçanın yanında mümkün olduğunca kapsamlı teknik bilgi bulunması, kalıp imalatı sürecinin daha doğru planlanmasına yardımcı olur. Bu noktada özellikle şu bilgiler kesinlikle değerlendirilmelidir;
Özellikle parça toleransı, kalıp tasarımının önemli unsurlarından biridir. Burada fiziksel bir numunenin ölçülmesi o parçanın hangi toleransla üretildiğini tek başına kesin olacak şekilde göstermez. Ölçülen değer, üretim toleransının ortasında, sınırında veya proses kaynaklı bir sapma içinde bulunabilir.
Numuneden kalıp üretimi birkaç farklı mühendislik aşamasından oluşur. Projenin özelliklerine göre süreç değişebilsede temel yaklaşım numunenin incelenmesi, kalıp tasarımı, ölçüm ve modelleme, deneme kontrol aşamalarının birlikte yürütülmesidir.
Numunenin İncelenmesi
İlk aşamada numune parçanın geometrisi, malzeme yapısı, yüzeyleri, delikleri, büküm bölge ve mevcut deformasyonları incelenir. Parçanın daha önce üretimde kullanılmış olması durumunda aşınma, darbe veya deformasyon gibi sonradan oluşmuş değişikliklerinde ayırt edilmesi gerekir.
Ölçüm ve Modelleme
Belirlenen kritik bölgeler uygun ölçüm yöntemleriyle kontrol edilir. Karmaşık geometrilerde ters mühendislik yaklaşımı ve 3D tarama kullanılabilir. Elde edilen ölçüm verileri ile beraber bir CAD modelleme çalışması yapılabilir veya mevcut CAD verileri kontrol edilebilir.
Kalıp Tasarımı
CAD verisi ve teknik gereksinimler belirlendikten sonra uygun kalıp yapısı değerlendirilir. Bu noktada parçanın geometrisi, malzemesi, üretim adedi ve kullanılacak pres gibi değişkenlere göre kesme kalıbı, form kalıbı, progresif kalıp veya transfer kalıp gibi farklı pek çok çözüm gündeme gelebilir.
Deneme ve Kontrol
Kalıp üretildikten sonra numuneden üretilen kalıp deneme baskısı ile kontrol edilebilir. Deneme baskısında elde edilen parçanın ölçüleri, geometrisi, yüzeyleri ve kritik bölgeleri incelenir. Sonuçlara göre gerekli görülürse kalıp üzerinde düzeltme veya revizyonların çalışması yapılabilir. Dolayısıyla kalıbın ilk denemeden itibaren seri üretime hazır olduğu varsayılmamalıdır.
Çelik Kalıp ile numuden kalıp üretimi her detayı ile büyük bir özen ve profesyonellik ile beraber ilerlemektedir. Bu noktada farklı ölçü ve modelleme yöntemleri ile üretilen kalıplar her ihtiyaca hizmet edebilmektedir. Sizlerde bu üretimler hakkında detaylı bilgi almak farklı ölçü ve özelliklerde çelik kalıp üretim hizmeti almak isterseniz, Çelik Kalıp olarak bizlerle iletişime geçebilir, doğru hizmet alma şansını elde edebilirsiniz.
Teknik resim olmadan kalıp üretilebilir mi ?
Bazı projelerde fiziksel numune ve ölçüm verileri kullanılarak kalıp tasarımı yapılabilir. Ancak bu noktada teknik resmin bulunmaması, toleranslar ve kritik üretim gereksinimleri açısından ek mühendislik çalışması gerektirebilir.
Hasarlı bir numune parça kullanılabilir mi ?
Kullanılabilir. Ancak hasarın parçanın gerçek tasarım geometrisini etkileyip etkilemediği bu noktada kesinlikle belirlenmelidir.
Numune parçanın malzemesi bilinmeli mi ?
Evet. Malzeme türü ve sac kalınlığı şekillendirme davranışı, kalıp tasarımı, ve üretim yöntemi açısından son derece önemlidir.
Birden fazla numune parça gerekli midir ?
Her projede zorunlu değildir. Ancak birden fazla numune parçalar arasındaki ölçü farklılıkları ve üretim kaynaklı değişkinliklerin incelenmesine yardımcı olabilir.
Numuneden üretilen kalıp deneme baskısından geçer mi ?
Evet. Kalıp üretildikten sonra deneme baskısı yapılması üretim sürecinin önemli bir parçası olarak kabul edilir.
